Soorten ADHD-verlamming
ADHD-verlamming komt in verschillende vormen voor:
Taakverlamming
Niet kunnen beginnen aan een specifieke taak, vaak omdat die te groot, te saai of te overweldigend aanvoelt. Je weet wat je moet doen, maar het starten lukt niet.
Keuzeverlamming
Te veel opties leiden tot het onvermogen om te kiezen. Je brein kan de opties niet prioriteren, dus kies je niets en loop je vast.
Emotionele verlamming
Overweldigende emoties (angst, schaamte, perfectionisme) blokkeren actie. De angst om het verkeerd te doen is zo groot dat je helemaal niets doet.
Waarom het gebeurt
ADHD-verlamming is niet luiheid. Het is een executieve functiedisfunctie:
- •Taakinitiatie — het ADHD-brein heeft moeite met het "starten" van taken, zelfs als motivatie er is
- •Overweldiging — te veel informatie of opties overbelasten het systeem
- •Perfectionisme — angst om het niet perfect te doen blokkeert het begin
- •Dopaminetekort — zonder voldoende dopamine kan het brein niet de "start"-knop indrukken
Strategieën om los te breken
🪜 De kleinste stap
Maak de eerste stap belachelijk klein. Niet "rapport schrijven" maar "document openen." Niet "kamer opruimen" maar "één ding oppakken." De kleinste actie doorbreekt de verlamming.
👥 Body doubling
De aanwezigheid van iemand anders—persoonlijk of via video—kan genoeg externe stimulatie bieden om de verlamming te doorbreken. Probeer Focusmate of vraag een vriend om samen te werken.
⏰ Kunstmatige urgentie
Zet een timer op 10 minuten en werk alleen die 10 minuten. De tijdsdruk kan het brein de urgentie geven die het nodig heeft om te starten. Vaak merk je dat je doorgaat als je eenmaal begonnen bent.
🔄 Verander van omgeving
Soms is een verandering van omgeving genoeg om de verlamming te doorbreken. Ga naar een café, een andere kamer of zelfs gewoon buiten staan. Nieuwheid stimuleert dopamine.
Wat je NIET moet doen
- ✗Jezelf uitschelden — schaamte en zelfkritiek maken verlamming erger, niet beter
- ✗Wachten op motivatie — bij ADHD komt actie vaak voor motivatie, niet andersom
- ✗Alles tegelijk proberen — overweldiging maakt verlamming erger
- ✗Vergelijken met anderen — je brein werkt anders, en dat is oké
Veelgestelde vragen
Is ADHD-verlamming hetzelfde als uitstelgedrag?
Ze lijken op elkaar maar zijn anders. Bij uitstelgedrag kies je ervoor om iets anders te doen in plaats van de taak. Bij ADHD-verlamming kun je helemaal niets doen—je zit vast, zelfs als je het wilt. Het is geen keuze maar een neurologische blokkade.
Waarom kan ik sommige taken wel doen maar andere niet?
Het ADHD-brein wordt gestuurd door interesse, urgentie, nieuwheid en uitdaging—niet door belangrijkheid. Taken die deze elementen missen, triggeren geen dopamine en zijn daarom veel moeilijker om te starten. Dit is geen luiheid—het is hoe je brein is bedraden.