Rodzaje paralizu ADHD
Paraliz ADHD wystepuje w roznych formach:
Paraliz zadaniowy
Niezdolnosc do rozpoczecia konkretnego zadania, czesto dlatego, ze jest zbyt duze, zbyt nudne lub zbyt przytlaczajace. Wiesz, co musisz zrobic, ale nie mozesz zaczac.
Paraliz decyzyjny
Zbyt wiele opcji prowadzi do niezdolnosci wyboru. Twoj mozg nie moze okreslic priorytetow, wiec nie wybierasz nic i utykasz.
Paraliz emocjonalny
Przytlaczajace emocje (lek, wstyd, perfekcjonizm) blokuja dzialanie. Lek przed zrobieniem czegos zle jest tak duzy, ze nie robisz nic.
Dlaczego to sie dzieje
Paraliz ADHD to nie lenistwo. To dysfunkcja funkcji wykonawczych:
- •Inicjacja zadan — mozg z ADHD ma trudnosci z „uruchomieniem" zadan, nawet gdy motywacja jest
- •Przytloczenie — zbyt wiele informacji lub opcji przeciaza system
- •Perfekcjonizm — lek przed neidealnym wykonaniem blokuje poczatek
- •Niedobor dopaminy — bez wystarczajacej dopaminy mozg nie moze nacisnac przycisku „start"
Strategie wyjscia z impasu
🪤 Najmniejszy krok
Zrob pierwszy krok absurdalnie malym. Nie „napisz raport", ale „otworz dokument". Nie „posprzataj pokoj", ale „podnies jedna rzecz". Najmniejsza akcja przerywa paraliz.
👥 Body doubling
Obecnosc innej osoby — osobiscie lub przez wideo — moze zapewnic wystarczajaca zewnetrzna stymulacje, aby przerwac paraliz. Wyprobuj Focusmate lub popros znajomego o wspolna prace.
⏰ Sztuczna pilnosc
Ustaw timer na 10 minut i pracuj tylko te 10 minut. Presja czasu moze dac mozgowi pilnosc potrzebna do rozpoczecia. Czesto zauwazysz, ze kontynuujesz, gdy juz zaczniesz.
🔄 Zmiana otoczenia
Czasem zmiana otoczenia wystarczy, aby przerwac paraliz. Idz do kawiarni, do innego pokoju lub nawet po prostu wyjdz na zewnatrz. Nowosc stymuluje dopamine.
Czego NIE robic
- ✗Obrzydzac sie sobie — wstyd i samokrytyka pogarszaja paraliz, nie poprawiaja
- ✗Czekac na motywacje — w ADHD dzialanie czesto przychodzi przed motywacja, nie odwrotnie
- ✗Probowac wszystkiego naraz — przytloczenie pogarsza paraliz
- ✗Porownywac sie z innymi — Twoj mozg dziala inaczej, i to jest w porzadku
Czesto zadawane pytania
Czy paraliz ADHD to to samo co prokrastynacja?
Sa podobne, ale rozne. Przy prokrastynacji decydujesz sie robic cos innego zamiast zadania. Przy paralizu ADHD nie mozesz robic niczego — utykasz, nawet jesli chcesz. To nie jest wybor, ale neurologiczna blokada.
Dlaczego niektorezadania moge wykonac, a inne nie?
Mozg z ADHD jest kierowany zainteresowaniem, pilnoscia, nowoscia i wyzwaniem — nie waznoscia. Zadania, ktorym brakuje tych elementow, nie aktywuja dopaminy i sa dlatego znacznie trudniejsze do rozpoczecia. To nie lenistwo — to sposob, w jaki Twoj mozg jest polaczony.