Hoe emotionele dysregulatie bij ADHD eruitziet
Emotionele dysregulatie bij ADHD gaat niet over "dramatisch zijn." Het gaat over echte verschillen in hoe het brein emoties verwerkt en reguleert:
- •Intense emoties — vreugde, boosheid, verdriet en frustratie voelen sterker dan bij anderen
- •Snelle stemmingswisselingen — van blij naar boos naar verdrietig binnen korte tijd
- •Afwijzingsgevoeligheid — buitenproportionele pijn bij waargenomen kritiek of afwijzing
- •Frustratie-intolerantie — snel overweldigd raken door tegenslagen
- •Moeite met kalmeren — als emoties eenmaal opgelaaid zijn, duurt het lang om tot rust te komen
Waarom dit gebeurt bij ADHD
De emotionele intensiteit bij ADHD heeft een neurologische basis:
Prefrontale cortex
Het hersengebied dat emoties reguleert werkt anders bij ADHD, waardoor het moeilijker is om emotionele reacties te temperen
Vertraagde verwerking
Het ADHD-brein verwerkt emotionele signalen soms trager, waardoor reacties sterker zijn als ze eenmaal komen
Dopaminerol
Dopamine speelt een rol in zowel aandacht als emotieregulatie. Lage dopamineactiviteit beïnvloedt beide
Levenservaring
Jaren van falen, kritiek en misverstand kunnen leiden tot verhoogde emotionele gevoeligheid
Strategieën voor emotionele regulatie
⏸️ De STOP-techniek
Stop, adem, Observeer je emotie, Pak het bewust aan. Deze korte pauze kan het verschil maken tussen een reactie en een bewuste respons.
🌡️ Emotionele thermometer
Geef je emoties regelmatig een score van 1-10. Dit helpt je emotionele toestand te herkennen voordat het een 10 bereikt. Hoe eerder je het opmerkt, hoe makkelijker het is om te reguleren.
🏃 Fysieke beweging
Beweging is een van de snelste manieren om intense emoties te reguleren. Een korte wandeling, jumping jacks of zelfs stevig de trap op en af lopen kan helpen de emotionele intensiteit te verminderen.
💬 Zelfcompassie oefenen
Praat tegen jezelf zoals je tegen een goede vriend zou praten. "Het is logisch dat ik me zo voel" is krachtiger dan "ik moet hier overheen komen." Je emoties zijn geldig, ook als ze intens zijn.
Veelgestelde vragen
Is afwijzingsgevoeligheid een echt iets?
Ja. Rejection Sensitive Dysphoria (RSD) is een erkend verschijnsel bij ADHD. Het beschrijft de intense, buitenproportionele emotionele pijn bij waargenomen afwijzing of kritiek. Het is niet "te gevoelig zijn"—het is een neurologisch verschil in hoe de hersenen afwijzingssignalen verwerken.
Heb ik een bipolaire stoornis of ADHD?
Dit is een veelvoorkomende vraag. ADHD-emoties veranderen snel (uren), worden getriggerd door specifieke gebeurtenissen en passen bij de situatie maar zijn buitenproportioneel. Bipolaire episodes duren langer (weken), zijn minder gerelateerd aan triggers en omvatten specifieke patronen. Een professionele beoordeling kan onderscheid maken.
Helpt medicatie bij emotionele dysregulatie?
Veel mensen melden dat ADHD-medicatie ook hun emotionele regulatie verbetert. Door de prefrontale cortex beter te laten functioneren, kan medicatie helpen een "buffer" te creëren tussen trigger en reactie. Therapie (vooral CGT) is ook zeer effectief voor het ontwikkelen van emotieregulatievaardigheden.