Wat is tijdsblindheid?
Tijdsblindheid beschrijft de moeilijkheid om tijd nauwkeurig waar te nemen, in te schatten en te beheren. Anders dan een lichamelijke visuele beperking betekent tijdsblindheid niet dat je geen klok kunt lezen - het betekent dat je interne tijdsgevoel niet zo werkt als bij andere mensen.
Voor mensen met tijdsblindheid kan tijd elastisch aanvoelen. Als je verdiept bent in iets interessants (hyperfocus), kan een uur als 15 minuten aanvoelen, terwijl verveling als een eeuwigheid kan aanvoelen.
Tekenen dat je tijdsblindheid ervaart
- •Vaak te laat komen, hoewel je echt op tijd wilt zijn
- •Tijd voor taken onderschatten ("even snel..." en dan duurt het 2 uur)
- •Helemaal de tijd vergeten als je verdiept bent in iets interessants
- •Moeite om te voelen hoeveel tijd er is verstreken zonder op de klok te kijken
- •Het gevoel dat "nu" en "niet nu" de enige twee tijdscategorieën zijn
- •Deadlines voelen abstract totdat ze plotseling urgent worden
- •Moeite met achteruit plannen vanaf het tijdstip dat je weg moet
Hoe tijdsblindheid samenhangt met ADHD
Tijdsblindheid is geen luiheid of onverschilligheid. Onderzoek toont aan dat het samenhangt met verschillen in de executieve functies van het ADHD-brein:
Werkgeheugen
Moeite om tijdsgerelateerde informatie in het hoofd te houden terwijl je andere dingen doet
Interne klok
Onderzoek toont aan dat ADHD-breinen tijdsintervallen mogelijk anders verwerken
Aandachtsregulatie
Hyperfocus kan tijd laten "verdwijnen", terwijl verveling tijd rekt
Toekomstplanning
De toekomst voelt abstract, wat het moeilijk maakt om deadlines als "echt" te ervaren
Dit begrijpen kan schaamte verminderen. Je bent niet slecht met tijd omdat het je niet kan schelen - je brein verwerkt tijd echt anders.
Strategieën voor het omgaan met tijdsblindheid
⏱️ Visuele timers gebruiken
Visuele timers (zoals Time Timer of zandlopers) tonen tijd als een krimpende fysieke ruimte. Dit maakt abstracte tijd concreet en zichtbaar. Zet ze op een zichtbare plek tijdens het werken.
🔔 Meerdere alarmen instellen
Vertrouw niet op één alarm. Stel alarmen in 30 minuten, 15 minuten en 5 minuten voordat je weg moet of moet wisselen. Geef ze duidelijke namen (bijv. "Nu beginnen met klaarmaken").
➕ Buffertijd toevoegen (50%-regel)
Tel 50% op bij de geschatte tijd voor een taak. Als je denkt dat iets 20 minuten duurt, plan dan 30 in. Dit houdt rekening met overgangen, onderbrekingen en de optimistische tijdsinschatting van het ADHD-brein.
📅 Agenda tijdblokkeren
Plan alles in, inclusief overgangstijd, voorbereiding en reistijd. Als je voor een afspraak om 14:30 om 14:00 weg moet, blokkeer dan 13:30-14:30 in de agenda als "Vertrekken voor afspraak".
⌚ Een horloge dragen
Analoge horloges kunnen helpen om een continu tijdsbewustzijn te creëren. Sommigen vinden smartwatches met een uurlijks signaal nuttig om de hele dag tijdsgevoel te behouden.
🎵 Muziek als timer gebruiken
Maak afspeellijsten met een bepaalde lengte voor routinetaken. Een 20 minuten durende "klaarmaken"-afspeellijst eindigt wanneer je klaar moet zijn. Als de muziek stopt, is het tijd om verder te gaan.
Veelgestelde vragen
Is tijdsblindheid een officieel ADHD-symptoom?
"Tijdsblindheid" staat niet in de DSM-5 diagnostische criteria, maar wordt breed erkend door ADHD-experts en onderzoekers. Het hangt samen met de kernproblemen van executieve functies bij ADHD, waaronder werkgeheugen, planning en aandachtsregulatie.
Kan tijdsblindheid verbeteren?
Hoewel je niet kunt "repareren" hoe je brein tijd waarneemt, kun je externe hulpmiddelen en strategieën gebruiken om te compenseren. Veel mensen met ADHD ontwikkelen effectieve systemen met timers, alarmen en routines. ADHD-medicatie kan bij sommigen ook de tijdswaarneming verbeteren.
Waarom kan ik me urenlang concentreren op interessante dingen, maar geen 10 minuten op saaie taken?
Dit is typisch voor ADHD! Het ADHD-brein wordt aangestuurd door interesse, niet door belangrijkheid. Als iets boeiend is, stroomt de dopamine en kun je je intens concentreren. Als dat niet zo is, valt de aandachtsregulatie weg. Hyperfocus is eigenlijk een aandachtsdysregulatie, geen superkracht.